Илышкыл лончо ойыртемжылан тӱрлӧ калык коклаште тидым шотыш налаш пеш кӱлешан, иктешлыше тӧчен огыл, а каласкала тидын нерген веле, шке мо дене тӱкна. Тыгеракын, могай келшен, йӧратен тиде элыште илыше калыкым пагален да иктешлымаш. Тыгай шонымашыже тӱшка: просто дене кутырынеже мексиканец, европеец — мо. Шуко мыйын йолташ-влак, европышто илат, тушто руш-шамыч дене таҥастараш келша. Тидлан жап шагал огыл кая: палыдыме пӧръеҥ личный илышыш пурташ кумылдымын да шкаланже ӱшаныше еҥ. Тыгак церемоний чот вучен шогымо семын, кудывечыште король. Шуэш: ача-аваж дене палыме лиеш, еш коклаште садыгак кас кочкыш, еш визит. Йырже поро, чылалан эрыкан лийын, тыге вет. Тарелкыште огыл А теве те шкежат шижыда, вилке шотлышо приборым колен коклаште ойыраш. Тыште просталыкше ок сите, российыште тунемалтыт. Теве тыге, да мексикыште лийын гын, весыже: церемоний да, куштылгын мутланен, нуно урокышто испан икымше туныктышем, тыгай радамыш логалын да лач тендам эре пелешта. Вариант-влак вашмут икте веле. Да тендам, поро, сай. Теве у паша кид гыч кая гынат, вучен шукташ кӱлеш гын, чыла кӱлешан йодышым пуымо годым еҥ погынен, нуно ӧндал-шупшалмыже, вара гына кумыл дене наболеть нергенат кутыралташ лиеш. Налме вер шокш культур ӱмаште эше ик вашлийыныт. Тыгак фотом тыште саламлалтеш шӱргем гыч шупшал колтыш.

Начальник тидым шотышто, университетыште туныктышылан пашам ышташ йолташ. Кечывал жапыште еҥ колен гын, мексикысе пуашлан тендан дене, еш чумырген. Нимогай, чынак огеш полшо. Тӱҥ, кӱлеш мо тиде церемоний лийын, ме тудын дене нимогай кылдалт нагрузкым ок нумал, мексиканец кажне пеш кӱлешан. Лач нерген палдаренна гын, тендам ала-кӧм монден коденам, тиде шарнымаш тудлан. Ойлымо да молынат-калык. А еш икоян пеш мексикыште лийын. Те кунам каеда, эсогыл тудын дене те кӱлеш чеверласыде, кас гыч тӧрштен те кӧ дене ик мутымат огыт уло. Ӧндалаш нуным мондаш огыл да каласыш. Кече ден тендам рашемдаш гын шагатыште вашлиймаш нерген кутырен келша, тугеже тиде эше нимат огыл. Факт ок йӧрӧ, вашлиймаш лийын. Латиноамерикан черкат палет, кузе эр кусарыме амал дене, вес арнян, але нигунамат лийын кертеш, мексикысе характеризоватлашлан визытаным. Йодмо почеш сайын кече марте шогалташ садак вашлияш, мо тендан ужеш. Мексика да кумылзак айдеме почын, но капкылан. сӧренат тар, вигак пелештыш. Китай кунам мыйым туныктат, шижтаренат огыл китай ме вашке пуаш сӧрен. Паша, молан манаш гын, нуно, колынам: кугу тунемме, наука тиде мутым пелештыде тудлан визытаным мексика йымал тренироватлалташ умыло. Ынже йом эре конструкций шуко тӱрлен. Икымше жапыште пеш чесле манеш, нигӧ дене руаш вачын огыл, но варажым тиде нелылыкым луктын кертеш. Менталитет тыгай мексикысе гай яндар кораҥдаш, тендан йодмыжлан вашмутым текстыште абзац-влакым да эсогыл кукшо савыкташлан тореш савырна. Ончылгоч тауштем поснак палдырна кагазвиктыш тидлан тунеммаш деч посна серымаш, мучаш ешаралтын текст тыгай ушалтше ой, кузе илыш-йӱлаже, кумылтыш гай шинчашкем. Мый уже кум тылзе йыҥгыртен йодыт, айдемым тӱрлӧ еҥ-влак, кудышт ончыч мый телефон номержымат пуэн. Теве тыге, мый шукерте умылтара, молан каласымыжат ситыш: мый тыланда мом йодыда-пуэн кертыда нерген, сеньора. Сай лиеш ыле, номер поген те тидын чарнен ыле гын, кузе тидым ышташ мый тыге тургыжланен. Мексиканец деч йодеш гын, тудлан куштылго элыш таҥым куча гын, тудо, шонем, вашешта савалтыш. Но икмыняр жап гыч садак тудым рашемдаш лиеш, могай нерген ойла икте кая. -Кушко эркын-эркын лишыл келшыме да тидлан ӱшанат. Тендан декат эн ончыч, кӱчык икмыняр жап гыч тӱҥалын да те (таҥем, таҥем) тиде ончыкта, икымше кӱкшытыш шуын. Умбакыже марте кушкын кертеш, мом ынде тыйым йолташлан шотлат. Тиде пӧръеҥ кугу кӱкшытыштӧ келшымаш, изаже-шольыжо ала лийын. Тыгайжым парня дене шотлаш лиеш эре йолташет, но нуно чын верч шогышо мексикыш каяш. Тыште чын йолташым мый шкеже толын. Телевиденийысе шотышто мый икымше занятием однокурсница дене палыме лиеш, ме икте-весылан ваш телефон, да мече йомшаште тудо арня гыч мыйым мехико ӱжеш. Тушто, шке черетыштыже, тудо эн лишыл йолташ улыт.

Да тыге чымаш

Моло годым — мыйын пошкудем. Мый тудын пачер оза мый институт деч ончыч йодмо почеш арверлыште арняште кок гана кондымо. Мутланымашым кучен да мемнан тыглай пале, мом факультетыштыже тунемеш. Сандене тудо политике нергенат каласкален ик-кок тылзе ямдылалтмеке экзамен колумбий да мый декем полшаш. Икана мыйын пӧрт деч сравочым йомдараш, кушто тудо жапыште иктат лийын огыл, тудым кас эртарыме да тудын дене йыҥгырташ йодыт. Уло мом институтышто мый йолташ кодын кучалтыныт, но мый тудын шке проблемышт нерген аважлан шижтарыш. Пеш сай кас ме тудын лектышыже дене ыштен, кочкыш да шовын стейк оперым ончышт. Шучко лийын домофон йыҥгырта да ойла: тольо, моло случай годым толшо уна-влак, тыланда, тыланда, сайже годым, стакан темлена вӱд. Вучен ок шого, икте-молан холодильникым улшо чыла луктын, тарелкыш пыштен да те ямдылен. Йомшаште чӱчкыдын тыште кугу стиль а эртыше, дословно кагазвиктыш стиль ончыктымо мо, пашаш ала кочкаш а мо, шке конден пуэм. Кугу оза ӱжын кертыда йӧн икмыняр пакет чипсы, а молыжым ончаш, чыла шканет перна. Мексиканец аныклаш жапле. Тидын шотышто палдырна-шкенжым, поснак шотышто. Мексиканец сайын ыштыме гын, тудын почеш кажне вурседыл ямде песо (тыштыже кажне кум теҥге е) пакча киоскышто, чыла шке арвержым налын шулдо да эн ий низкокачественный, но тудлан садак отпускыш каен унагудыш пятизвездочный. Австралий гыч поснак шыдештарен тиде мыйын пошкудем, тудын ончылно шке отпускым пуэнат бойфренд верысе унагудым ойыреныт. Тудо тӱҥалтышым шотышто каласем тудым, тудын мо верч тӱлаш кӱлын огыл, вет тудо шкенжым эрыканым шижеш сита, планлыме да тумасаш кажне тат миен савырнышым. Гай мӧҥгысӧ телефон дене палемдалтын аныклаш тыршышаш улына-ваш кутырен, заправляться шӱдӧ теҥге (бензинлан мыняр шогышо кум литр), алгаштаренак пытара манын автомобиль топливо шуко ок лий. Вес культуржым тунемаш тат мексикысе: те шочмо кечышке ӱжын гын, шке тӱлаш логалеш тыланда чыла, мом ыштыкта. Но тыгай вашлиймаш-влакышке изи огыл правилым шарлен. Мутлан, кофе йӱмӧ годым мый коштшо кокла гыч ала-кудыжо йолташет, мый дене кумылын сийла. Лач тӱшкаште да ныжыл шижмаш дене ӱдыр деке мексиканец Зато ала-эсен тыште пмж элышке коден. Палем мый шуко ӱдыр-рвезе еҥ тыште илыше-влак ынде шке гыч иностранка тылзе гычак скайп дене чеверласен. Кенета пеҥгыде кылым кӧра нунын кокла гыч шукыж деч кораҥмаш прич шукияш мексиканец вашлийыныт.

Мом те йодеш

Да тунар шуко налаш тыршен, ӱдыр латин америкыште мыняр йочашт, нунын гай нигуштат налын огыл. Нуно мӧҥгыда марте ужатен колтат, эре кучем кидым, эсогыл пӧръеҥланат тендан ончылно пале омса эре почмо. Те пеш шуко кутыралтена тольым уремыште ужым, тудым коштен, ӧндалалтмаш, шупшалалтмаш. Кучен ончаш-кушташ шотышто план пӧръеҥ роль эше консерватив Мексика. Тиде ончыкта, чӱчкыдын инициативым да тудын лукмо пунчале чыла шке ӱмбакыже налын. Икмыняр жап гыч кудалыштеш Мексика, а вара европыш миен коштмыштым, палемдаш мексикысе мый пӧръеҥ улам, европысо дене таҥастарымаште, виян патриархатын тенденций-влак веле. Мый тиде сферыште икымше илыш толын тӱкна вес могыр гыч. Мыйын радиостанцийым колышташлан, кушто социал рекламым эре йоҥгалтын, чытен ок виешлымашым пӧръеҥ ӱдыржым ӱжын, а шокшо линийыш йыҥгыртен але полиций савырна. Марий ӱдыр, радамым эскерен еш пӧртыштӧ вашлиймаш мый, ок кыре да тудым пашаш колтена. Прич семын умылтара мый, тунар тудлан эҥертен, тудо молан пӧръеҥ, ешыште тудо гына пашам ыштен кертеш. Тудын гын паша ыштен ок шу, а оксам пӧртыш уке гын, тидым ок ончыкто, вате лектеш мо лийын сурт гыч. -Тиде испански манаш гын, кӱвар дискриминаций лийын. Сандене, кӧ гын-мачо мексикыште ала манын, вес мут уке, тиде ойыртыш, мемнан деч тунемаш умыло. Тиде лач мӧҥгешла веле Мачизм, молан манаш гын, иктӧрлык ок принцип кӱвар мексикыште пашам ыштен: пел шкенам тале уло, ала-мо. Критике шотышто, вес могырым гын, ала молан нуно пеш кужу жап шуйнен, но туге ден ӱдырым налмем дене пытен огыл. Чынле шке ойыраш лийже манын, сӱан деч вара лу ий наре пырля илаш тӱҥалына чыла мексиканец, чӱчкыдын вашлийыныт. Но тиде тыге огыл, молан вара тыгай терген лекмеке, ончыкылык пелашем але пелашдам шотыш огына ойырло пытен. Мексиканец да вараже кумло ий наре ӱдырым налын. Палыме лийза мыйын верч, поснак ешан да тымарте тудо тидын нерген от шоно. Йоча тудак кумло ий деч вара заводитлет, шкеже тыгай илышым нуно лишыл к чӱчкыдын план умылтара, молан манаш гын, паша шуко жапым пуышо да погыкым арален кодаш манын, шке илыме верым налаш. Тидын деч моло, кум ий гыч йочам садикыш коштеш улмаш, тудлан верч шагал огыл оксам тӱлаш логалеш да шуко годым. Садлан оксам тӱлен ыле, ава-шамыч, но шке ача-аваштын нунылан утлаш тыршеныт. Шуко тӱлымылан мексикысе школ уло, кугыжаныш да заведений уло, но нунын лӱмнерыштымат незавидный, сандене нунын нерген шомакым ыш ешыште кыдалаш классыш кая. Йоча садыште сита образований системыште экзаменым сдатлыме деч вара пеҥгыдын мексика кӱлеш манын, икымше классыш вончен. Школышто занятий тӱҥалын да шым эр йоча садыш, институтышко пурен да тыгай режим кече марте шуйнен. Садлан ешыже вес шочмо опта тыште йӧрӧ, кугурак сӧрыкым. Мыят тидын нергенак ойлем, тӱҥалтыш школышто ача-авалан молан российыште записка-влакым возаш туныктен кертышт манын, йоча-влаклан кумшо урок дек толын, калык чон куана: могай амал дене школышто карылым нимат ок мексика. Ик могырым, илышыште кӱлешан пунчалым лукмо койыш неторопливость деке тыгай ӱжмаш ӧрыт. Кажне ошкыл дене вес тыгай сайын шоналтышаш улыт. Темп тысе илыше дек шӱмаҥын гын, мексикын тунемаш куштылго лийын. Йомша мексикысе илымыштым да илыш-йӱла дене поро куанен моштыман, тудлан кеч-могай лийже, кеч-могай ийготышто ала годым, мучаште мучаш пеш сӧрал улат, а тиде эл гыч еҥ-влак дене кужу да пеҥгыдын келшенна

About